راهنماي گردشگري خوزستان
راهنما راننده تخصصی گردشگری استان خوزستان
تالاب بین المللی شادگان، یکی از تالاب های بزرگ ایران در جنوب استان خوزستان و در جنوب و غرب شهر شادگان جای دارد. این تالاب در کل ۴۰۰ هزار هکتار پهنا دارد که ۲۹۶ هزار هکتار آن جزو مناطق حفاظت شده است.
تالاب شادگان به عنوان یک تالاب مهم بین المللی شناخته شده و تنوع زیستی غنی و جاذبه های گردشگری فراوانی دارد که کمتر مورد توجه قرار گرفته است.
سطح تالاب پوشیده از گیاهان گوناگون است و به همین دلیل زیستگاه مناسبی برای پرندگان آبزی کوچ کننده بوده، که در پاییز از کانادا، سیبری و شمال اروپا به این منطقه حرکت می کنند.
آب این تالاب از رودخانه جراحی، بارندگی های زمستان و جزر و مد خلیج فارس فراهم می شود. آب وارده از رودخانه جراحی به این تالاب، سالانه حدود ۹۰۰ میلیون متر مکعب می باشد.
تالاب شادگان از زیستگاه های مهم کشور و کوچگاه زمستانی ۱۵۰ گونه پرنده (۲۰ گونه بومی و ۱۳۰ گونه دیگر) است که ۱۳ گونه از آنها مانند اردک مرمری، پلیکان پا خاکستری، عروس غاز، اردک سرسفید، گیلانشاه خالدار، عقاب شاهی، عقاب تالابی خالدار و عقاب دریایی دم سفید در معرض خطر انقراض جهانی است.
از ویژگی های مهم و بی نظیر تالاب شادگان می توان به مقیاس بزرگ، طبیعی بودن، تنوع زیستگاهی و نقشی که در تامین معاش ساکنان محلی ایفا می کند، اشاره کرد. سه شهر بزرگ شادگان، آبادان و ماهشهر در حاشیه این تالاب و تعدادی روستا نیز در مجاورت آن قرار دارند. همچنین دو روستا در داخل این تالاب قرار گرفته اند.
طرح حفاظت از تالاب های ایران با همکاری سازمان محیط زیست، برنامه توسعه سازمان ملل متحد (UNDP) و تسهیلات محیط زیست جهانی (GEF) به منظور رسیدگی به بحران تالاب ها از سال ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۲ به اجرا درآمد. این طرح در تالاب های پریشان و ارومیه آغاز شد و تالاب شادگان ابتدا در سال ۸۷ به عنوان سایت تکرار در این طرح پذیرفته شد که در نهایت در سال ۸۹ به عنوان سایت اصلی در نظر گرفته شد.
تالاب شادگان یکی از معدود تالاب هایی است که در سازمان بین المللی یونسکو ثبت جهانی شده است. این تالاب یکی از مهمترین سرمایه های طبیعی منطقه و جهان به شمار می آید. تالاب شادگان در تاریخ ۱۹۷۵٫۰۶٫۲۳در فهرست تالاب های بین المللی کنوانسیون رامسر به ثبت رسیده است.
فقط از همه بازدیدکنندگان گرامی از این تالاب، درخواست می شود که زباله های خود را در درون تالاب و محیط اطراف آن نریزند و با این کار، شخصیت اجتماعی خود را به تالاب نشینان، نشان دهند و با عکاسی از مناظر چشم نواز و پرندگان مهاجر، از لحظات خود لذت ببرند.
گوزن زرد ایرانی از جمله پستانداران نادری است كه زیستگاه اصلی آن طبیعت اطراف شهر دزفول است كه به تازگی احیا شده و از خطر انقراض نجات یافته است. رود دز يكي از مهمترین رودخانههای استان خوزستان كه دارای انشعابات فراواني است و شاخه اصلی آن از كنار زيگورات چغازنبیل (اثر جهاني ثبت شده) میگذرد.
در اطراف این رود، جنگلی نیمهگرمسیری وجود دارد که جنگل دز نامیده میشود. در حدود 45 كیلومتری چغازنبیل، رود دیگری جریان دارد كه رود كرخه نام دارد. رود كرخه هم مانند رود دز، توسط جنگلی احاطه شده كه جنگل كرخه نام دارد.
هر دو جنگل دز و كرخه با دارا بودن تنوع جانوری و گیاهی نسبتاً بالا از مهمترین مناطق جنگلی ایران به شمار میروند.
گمان می رفت گوزن زرد ایرانی به كلی منقرض شده است اما در سال ۱۳۳۴ خورشيدي معلوم شد تعدادی از آنها در جنگل های اطراف رودخانه دز و كرخه باقی مانده اند.
در سال ۱۳۳۷ دو رأس از آنها به باغ وحش اپل آلمان و در سال ۱۳۴۲ تعداد شش رأس به دشت ناز ساری منتقل شد. پس از آن كه گوزن ها تكثیر شدند به مناطق مختلفی نظیر شمشكنده مازندران، جزیره اشك و كبودان در دریاچه ارومیه، زردلان كرمانشاه، جزایر كیش و لاوان و منطقه میان كتل فارس منتقل شدند.
گوزن زرد ایرانی عموماً شبگرد است و صبح زود و اوایل غروب فعالیت بیشتری دارد. به صورت اجتماعی زندگی میکند. معمولاً مادهها، بچهها و نرهای نابالغ در گروههایی جدا از دستهٔ نرهای مسن مشاهده میشوند. گوزن زرد در محیطهای طبیعی بسیار محتاط است و به مجرد احساس خطر با خیزهای بلند فرار میکند. گاهی نیز در میان بوتهها و درختان مخفی میشود. در تابستان به واسطهٔ پوشش خالخالی، توانایی استتار خوبی دارد. در زمستان پوشش او تیرهتر میشود.
نرها شاخهای بلند و نسبتاً پهنی دارند. رشد شاخها از یک سالگی به بعد شروع میشود، ولی شاخکها از دو سالگی ظاهر میگردد. در اواخر فصل زمستان شاخها میافتند و شاخهای جدید بلافاصله شروع به رشد میکنند و در تابستان تکمیل میشوند. موها در فصل تابستان کوتاه است. رنگ پشت و پهلوها در این فصل، زرد متمایل به قرمز و زیر بدن و دم، سفید است. در قسمت پشت و پهلوها، خالهای سفید مشخصی دارد. در زمستان، موها بلندتر و به رنگ خاکستری با خالهای نامشخص است.
گوزنهای زرد ایرانی اغلب در اوایل پاییز جفت گيري میکنند که در این فصل، گوزن نر از ظاهر بسیار زیبا و با ابهتی برخوردار میشود. در این فصل، گردن نرها متورم مي شود و بین نرها جدالهایی در میگیرد. نرها با صدایی که شبیه خرناسهٔ انسان است قلمرو خود را مشخص میکنند. مدت آبستنی حدود هشت ماه است. یک و به ندرت دو بچه میزاید. وزن بچهها در موقع تولد حدود چهار تا پنج کیلوگرم است. بچهها پس از تولد قادر به راه رفتن و دویدن هستند، ولی مادر در چند روز اول، آنها را در بین علفهای بلند مخفی میکند. بچهها به علت همرنگی با محیط، نداشتن بو و بی تحرکی، از دید حیوانات طعمهگیر مخفی میمانند. در یک و نیم سالگی بالغ میشوند. طول عمر آنها حدود ۱۶ سال است. در این فصل، بین نرها جدالهایی در میگیرد. گوزنهای نر قویتر با جذب چندین ماده قلمرو معینی برای خود ایجاد کرده و اجازهٔ ورود را به گوزنهای نر دیگر نمیدهد. اغلب در فصل جفت گیری بین گوزنهای نر بر سر جفتگیری درگیریهای شدیدی رخ میدهد و گوزن بازنده بایستی قلمرو را به نفع برنده ترک کند و به دنبال قلمرو جدیدی باشد. در فصل جفتگیری، رفته رفته گوزن نر لاغرتر و نحیفتر میشود.
تغذیه گوزنها بیشتر از علفها و شاخ و برگ گیاهان میباشد، گاهی اوقات نیز از سرشاخههای درختان یا از پوست ساقه آنها استفاده میکنند. گوزنهای زرد ایرانی اغلب اوایل صبح قبل از طلوع آفتاب یا عصر به چرا میپردازند و بقیهٔ روز را به نشخوار کردن یا استراحت میگذرانند.
توریسم پرنده نگری (Bird Watching)
رفتن به طبیعت و تماشای پرندگان زیبا، تفریحی است که ده ها سال است در بین مردم دنیا رواج یافته و علاقه مندان فارغ از نوع شغل یا تخصص با شوق و ذوق وافر به این تفریح سالم می پردازند. برخلاف تصور عامه مردم، برای پرنده نگری لازم نیست پرنده شناس باشید، علاقه مندی به طبیعت کافی است. کما اینکه زیبایی و رنگارنگی پرهای یک سهره یا زیبایی آواز یک توکا هر بیننده یا شنونده ای را تحت تاثیر قرار می دهد. آرامش و لذت پرنده نگری به حدی است که بسیاری از روانشناسان آن را راه حلی برای آرامش فکری و تقویت روحیه افراد می دانند.
تعداد پرنده نگرهای دنیا مرتباً رو به افزایش است تا حدی که در کشورهای انگلیس و آلمان برابر طرفداران فوتبال، پرنده نگر وجود دارد. در کشور ما نیز روز به روز بر تعداد دوستداران پرندگان و پرنده نگری افزوده می شود. پرنده نگری جزء هیچ یک از شاخه های علوم محسوب نمی شود و یک پرنده نگر در زمره محققان به شمار نمی رود. بلکه پرنده نگری یکی از زیر شاخه های اکوتوریسم یا طبیعت گردی است. جالب است بدانید پرنده شناس ها بسیار جزیی تر از پرنده نگرها به پرندگان نگاه می کنند و فقط اهداف مطالعاتی و تحقیقاتی را دنبال می کنند. در حالی که پرنده نگری لذت بردن، تجربه کسب کردن و آموختن از دنیای پر رمز و راز پرندگان است و پرنده نگرها برای کسب لذت بیشتر، از جزیی نگری پرهیز می کنند.
ادامه نوشته
